📅 … 🕐 …

نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۳۵۵ ــ توهین به اطفال در موارد غیرتماسی، آزار جنسی غیرتماسی محسوب نمی‌شود

مشخصات نظریه: نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۱۳۵۵ مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۱۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.

موضوع: این نظریه به استعلامی پاسخ می‌دهد که پرسیده بود: با توجه به ماده ۱۰ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ که آزار و سوءاستفاده جنسی از طفل یا نوجوان را جرم دانسته و از «آزار جنسی غیرتماسی» نام برده است، آیا توهین به اطفال نیز مصداق آزار جنسی غیرتماسی است، یا باید وفق ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) با مرتکب برخورد شود؟ تردید از آنجا ناشی می‌شد که بند «ت» ماده یک قانون حمایت، سوءرفتار را اعم از آزار جنسی، توهین یا تهدید دانسته بود.

مفاد نظریه: اداره کل حقوقی تفکیک روشنی ارائه می‌کند: آزار جنسی غیرتماسی به رفتارهایی اطلاق می‌شود که بدون تماس فیزیکی با مخاطب، اما با قصد التذاذ یا آزار جنسی صورت می‌گیرد؛ در حالی که توهین عبارت است از به‌کاربردن الفاظ یا انجام اعمالی که موجب تخفیف یا تحقیر مخاطب می‌شود. بنابراین چنانچه توهین به طفل یا نوجوان بدون قصد التذاذ یا آزار جنسی باشد، از شمول ماده ۱۰ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان خارج است و مشمول ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (کتاب تعزیرات) خواهد بود. به بیان دیگر، توهین به اطفال لزوماً مصداق آزار جنسی غیرتماسی نیست و مرز این دو عنوان، عنصر روانی یعنی قصد مرتکب است.

کاربرد عملی: در پرونده‌های کیفری مربوط به اطفال و نوجوانان، دادسرا و دادگاه باید پیش از هر چیز عنصر روانی رفتار را احراز کنند؛ در غیاب قصد التذاذ یا آزار جنسی، تعقیب و صدور حکم باید بر مبنای بزه توهین (ماده ۶۰۸) صورت گیرد نه ماده ۱۰ قانون حمایت. این تفکیک هم در میزان مجازات و هم در تشریفات و صلاحیت‌های دادرسی اثر مستقیم دارد و از توسعه بی‌رویه عنوان کیفری سنگین‌تر به رفتارهای فاقد ماهیت جنسی جلوگیری می‌کند. وکلای مدافع نیز می‌توانند با استناد به این نظریه، از انتساب عنوان آزار جنسی به موکل در فرض فقدان قصد خاص، دفاع کنند.