مشخصات: ماده ۱۹۰ قانون مدنی، در جلد دوم این قانون (مصوب ۱۳۱۳–۱۳۱۴) و در بخش قواعد عمومی عقود و تعهدات قرار دارد. این ماده چهار شرط اساسی و غیرقابل چشم‌پوشی برای صحت هر معامله را برمی‌شمرد.
موضوع: تعیین ارکان صحت معامله؛ نبود هر یک از این شرایط، معامله را با بطلان یا عدم نفوذ مواجه می‌کند و همین امر این ماده را به یکی از پراستنادترین مواد قانون مدنی در دعاوی ابطال قرارداد تبدیل کرده است.
مفاد: متن ماده مقرر می‌دارد: «برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است: ۱. قصد طرفین و رضای آن‌ها ۲. اهلیت طرفین ۳. موضوع معین که مورد معامله باشد ۴. مشروعیت جهت معامله.» قصد یعنی اراده انشای عقد (ماده ۱۹۱)؛ رضا یعنی رضایت بدون اکراه؛ اهلیت یعنی بالغ، عاقل و رشید بودن متعاملین (ماده ۲۱۱)؛ موضوع معین یعنی مورد معامله باید معلوم و دارای مالیت و منفعت عقلایی مشروع باشد (مواد ۲۱۵ و ۲۱۶)؛ و مشروعیت جهت یعنی هدف از معامله نباید نامشروع باشد.
کاربرد عملی: در دعوای ابطال معامله، وکیل نخست بررسی می‌کند کدام‌یک از چهار شرط ماده ۱۹۰ مخدوش است: معامله صوری فاقد قصد است؛ معامله مجنون یا صغیر فاقد اهلیت است؛ معامله بر مال مجهول یا فاقد مالیت، موضوع معین ندارد؛ و معامله به قصد فرار از دین یا اهداف غیرقانونی، جهت نامشروع دارد. شناخت دقیق این ماده، هم برای تنظیم قراردادهای سالم و هم برای دفاع در دعاوی ابطال، ضرورتی انکارناپذیر است.