مشخصات نظریه: نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۱۴۵۷ مورخ ۱۴۰۱/۰۴/۱۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع: در مواردی که ارزش ریالی ترکه متوفی بیش از پانصد میلیون ریال است و ورثه یا شخص ذی‌نفع، صدور گواهی انحصار وراثت به‌صورت نامحدود را در شورای حل اختلاف درخواست می‌کند، با توجه به ماده ۳۶۱ قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹ و بند «ت» ذیل ماده ۹ قانون شورای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴، آیا این تکلیف صرفاً باید توسط قاضی شورای حل اختلاف انجام شود یا قابل تفویض به اعضا یا کارکنان دفتر شورا نیز هست؟ این پرسش از آن جهت اهمیت دارد که در عمل، بخش مهمی از تشریفات (از جمله نشر آگهی) توسط کارکنان انجام می‌شود.
مفاد نظریه: اداره کل حقوقی پاسخ می‌دهد: چنانچه قاضی شورای حل اختلاف احراز کند مدارک ارائه‌شده از سوی متقاضی گواهی حصر وراثت برای صدور گواهی یادشده کافی است، در صورت رعایت تشریفات مربوط، صرف ارسال آگهی برای انتشار بدون دستور مستقیم قاضی، موجب بی‌اعتباری آگهی نخواهد بود؛ همچنین اصولاً نشر آگهی به‌وسیله اعضا یا کارکنان شورای حل اختلاف، به دستور قاضی شورا معتبر است. به بیان دیگر، آنچه اصالت دارد، نظارت و دستور قاضی است، نه اینکه هر جزء تشریفات حتماً شخصاً توسط او انجام شود.
کاربرد عملی: ورثه و ذی‌نفعان می‌توانند بدون نگرانی از بطلان گواهی به سبب انجام تشریفات توسط کارکنان شورا، پیگیر صدور گواهی انحصار وراثت باشند؛ ایراد شکلی مبنی بر «عدم انجام تشریفات توسط قاضی» در برابر این نظریه قابل دفاع نیست، مادامی که دستور قاضی و رعایت تشریفات محرز باشد. از سوی دیگر، قضات شوراهای حل اختلاف نیز می‌توانند با صدور دستور روشن، انجام امور اجرایی نشر آگهی را به کارکنان بسپارند و روند صدور گواهی را تسریع کنند، بی‌آنکه اعتبار گواهی مخدوش شود.