مشخصات نظریه: نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۱۰۵۷ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۲۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع: با توجه به تبصره ماده یک قانون تشکیل صندوق حمایت وکلا و کارگشایان دادگستری مصوب ۱۳۵۵ که تعدادی از وکلا از جمله وکلای بازنشسته را از شمول مقررات حمایتی این قانون مستثنی دانسته است، پرسیده شده بود: آیا این عده از وکلا موظف به پرداخت وجوه موضوع ماده ۸ قانون یادشده هستند؟ به عبارت دیگر، آیا تکلیف مقرر در ماده ۸ با برخورداری یا عدم برخورداری از حمایت صندوق مرتبط است؟
مفاد نظریه: اداره کل حقوقی تفکیک می‌کند: وکلای دادگستری که از حیث مقررات بازنشستگی مشمول قانون استخدام کشوری، قانون استخدام نیروهای مسلح، قانون تأمین اجتماعی یا مقررات بازنشستگی دیگری هستند، طبق تبصره ماده یک قانون تشکیل صندوق حمایت وکلا و کارگشایان دادگستری (با اصلاحات و الحاقات بعدی) از شمول مقررات حمایتی این قانون مستثنی‌اند و لذا تکلیفی در پرداخت «حق بیمه» موضوع ماده ۸ قانون یادشده ندارند؛ اما در خصوص پرداخت وجوه مذکور در تبصره الحاقی ۱۳۷۵ به ماده ۸ این قانون، با توجه به اینکه این وجوه در ارتباط با حق عضویت و خدمات مربوط به کانون وکلاست، تمامی وکلا ــ از جمله وکلای بازنشسته ــ مکلف به پرداخت آن مطابق مقررات مربوطه هستند.
کاربرد عملی: وکیل بازنشسته‌ای که از صندوق دیگری (تأمین اجتماعی، کشوری یا نیروهای مسلح) مستمری می‌گیرد، از پرداخت حق بیمه صندوق حمایت وکلا معاف است و کانون نمی‌تواند او را به پرداخت آن ملزم کند؛ اما از پرداخت حق عضویت و وجوه خدماتی کانون (موضوع تبصره الحاقی ۱۳۷۵) معاف نیست. این نظریه برای کانون‌های وکلای دادگستری در تنظیم صورت‌حساب‌های سالانه و برای وکلای بازنشسته در اعتراض به مطالبات ناروا، مستند معتبری است و مرز میان «حمایت بیمه‌ای» و «عضویت صنفی» را روشن می‌کند.