مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۶۹۷ مورخ ۱۳۸۵/۱۱/۲۴ هیئت عمومی دیوان عالی کشور.
موضوع: آیا اعتراض به تشخیص ملی بودن اراضی واقع در محدوده و حریم قانونی شهرها و روستاها نیز ــ مانند اراضی خارج از محدوده ــ در صلاحیت هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده ۵۶ قانون جنگلها و مراتع است یا این هیأت صرفاً حق رسیدگی به اعتراضات مربوط به اراضی خارج از محدوده و حریم را دارد.
مفاد رأی: قطع نظر از اینکه به موجب رأی شماره ۷۶/۳ مورخ ۱۳۷۶/۱۰/۱۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، مرجع صالح به اعتراضات موضوع قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی اجرای قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع ــ فارغ از محل وقوع اراضی مربوطه ــ هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده ۵۶ قانون جنگلها و مراتع شناخته شده، و به موجب قسمت اخیر ماده ۲۰ قانون دیوان عدالت اداری رأی اکثریت هیأت عمومی دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان و سایر مراجع مربوطه از جمله هیأت موضوع ماده واحده در موارد مشابه لازمالاتباع است؛ با لحاظ تبصره ۲ و اطلاق و عموم تبصره ۵ ماده واحده فوقالذکر، از تاریخ تصویب این ماده واحده کلیه قوانین و مقررات و آییننامههای مغایر لغو و تنها مرجع رسیدگی به شکایات مربوط به اجرای ماده ۵۶ قانون جنگلها و مراتع و اصلاحیههای آن، هیأت موضوع این قانون خواهد بود. بنا به مراتب، رأی شعبه ۳۸ دیوان عالی کشور که با این نظر مطابقت داشت، از نظر اکثریت قاطع اعضای هیأت عمومی صحیح تشخیص و مورد تأیید قرار گرفت و این رأی طبق ماده ۲۷۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری لازمالاتباع است.
کاربرد عملی: مالکان و متصرفانی که اراضی آنها داخل در محدوده یا حریم شهر یا روستا توسط منابع طبیعی «ملی» تشخیص داده شده، میتوانند اعتراض خود را در هیأت ماده واحده مستقر در اداره منابع طبیعی مطرح کنند و این هیأت نمیتواند به بهانه واقع شدن زمین داخل محدوده، از رسیدگی استنکاف کند؛ رأی هیأت نیز ظرف مهلت قانونی قابل اعتراض در دادگاه عمومی حقوقی محل است.