مشخصات نظریه: نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۷۰۹ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۰۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع: طبق ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری، محکوم‌علیه می‌تواند از دادگاه تقاضای تخفیف یا تبدیل مجازات کند و دادگاه برای رسیدگی به این درخواست جلسه‌ای تشکیل می‌دهد. پرسش این بود که آیا این جلسه، جلسه عادی دادرسی است و نیازمند حضور دادستان یا نماینده اوست، یا جلسه‌ای فوق‌العاده محسوب می‌شود؟ همچنین آیا نحوه طرح درخواست (مستقیم از سوی محکوم‌علیه یا از طریق قاضی اجرای احکام) در این حکم اثری دارد؟
مفاد نظریه: اداره کل حقوقی توضیح می‌دهد که طبق ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری، جلسه‌ای که برای اعمال این ماده تشکیل می‌شود، «جلسه فوق‌العاده» است نه جلسه عادی دادرسی؛ بنابراین تشکیل این جلسه نیازی به حضور دادستان یا نماینده او ندارد، هرچند بر اساس ماده ۳۰۰ همین قانون، وقت جلسه باید به دادستان ابلاغ شود. همچنین درخواست محکوم‌علیه از دادگاه ــ چه مستقیماً و چه از طریق قاضی اجرای احکام ــ تأثیری بر لزوم یا عدم لزوم حضور دادستان در این جلسه ندارد.
کاربرد عملی: در درخواست‌های تخفیف، تبدیل یا تعلیق مجازات موضوع ماده ۴۸۳، غیبت دادستان در جلسه موجب بطلان تصمیم دادگاه نیست و دادگاه می‌تواند بدون حضور او تشکیل جلسه دهد و اتخاذ تصمیم کند؛ اما ابلاغ وقت جلسه به دادستان همچنان تکلیف قانونی است و ترک آن می‌تواند به تصمیم لطمه بزند. وکلای محکوم‌علیه نیز باید بدانند که عدم حضور دادستان، به‌تنهایی دستاویزی برای اعتراض به تصمیم دادگاه نخواهد بود.