مشخصات: ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک (مصوب ۱۳۱۰)، ستون فقرات نظام ثبتی ایران و مبنای اعتبار سند رسمی مالکیت است؛ مادهای که در دعاوی ملکی، بیش از هر ماده دیگری مورد استناد قرار میگیرد.
موضوع: همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید، دولت فقط کسی را مالک میشناسد که ملک به نام او ثبت شده، یا انتقال به او نیز در دفتر املاک ثبت شده، یا ملک از مالک رسمی به او ارث رسیده باشد. به بیان ساده: در املاک ثبتشده، مالک رسمی همان دارنده سند است، نه دارنده قولنامه عادی.
مفاد: متن ماده مقرر میدارد: «همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وراث ثبت میشود که وراثت و انحصار آنها محرز و در سهمالارث بین آنها توافق بوده و یا در صورت اختلاف حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.»
کاربرد عملی: خریدار ملک باید پیش از معامله، از اداره ثبت استعلام بگیرد و مطمئن شود فروشنده همان مالک رسمی است؛ قولنامه عادی در برابر سند رسمی تاب مقاومت ندارد و دعوای اثبات مالکیتِ مبتنی بر سند عادی در برابر دارنده سند رسمی، محکوم به شکست است. همچنین با اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، اهمیت ثبت رسمی بیش از پیش شده است.