مشخصات نظریه: نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۶۳۶ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۰۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع: در صورتی که خواسته، مطالبه مهریه وجه نقد به نرخ روز باشد که با محاسبه به نرخ روز بالاتر از یکصد میلیون تومان قرار می‌گیرد ولی بدون محاسبه، کمتر از یکصد میلیون تومان است، پرسیده شده بود که آیا این دعوا در صلاحیت دادگاه صلح است یا دادگاه عمومی حقوقی؟ این پرسش با توجه به نصاب یک میلیارد ریالی صلاحیت دادگاه صلح در قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، برای وکلای خانواده بسیار کاربردی است.
مفاد نظریه: اداره کل حقوقی در دو بند پاسخ می‌دهد: اولاً با عنایت به بند ۲ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، رسیدگی به دعوای مطالبه مهریه تا نصاب مقرر در بند یک این ماده، در صورتی در صلاحیت دادگاه صلح است که مشمول ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ نباشد؛ بنابراین دادگاه صلح تنها در صورتی صلاحیت رسیدگی دارد که پرونده طلاق در جریان رسیدگی نباشد. ثانیاً در دعوای مطالبه مهریه به نرخ روز موضوع تبصره الحاقی (۱۳۷۶) ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، ملاک و معیار صلاحیت دادگاه صلح، «مهریه به نرخ روز» است؛ پس چنانچه مبلغ مهریه با لحاظ تبصره یادشده بیش از نصاب یک میلیارد ریال موضوع بند یک ماده ۱۲ مذکور باشد، رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه صلح خارج است.
کاربرد عملی: وکیل زوجه پیش از طرح دعوای مطالبه مهریه باید دو محاسبه انجام دهد: اول، مهریه را به نرخ روز محاسبه کند ــ اگر از یک میلیارد ریال بیشتر شد، دعوا مستقیماً در دادگاه عمومی حقوقی طرح می‌شود نه دادگاه صلح؛ دوم، بررسی کند که آیا پرونده طلاق در جریان است یا خیر، زیرا در این صورت نیز صلاحیت دادگاه صلح منتفی است. اشتباه در تعیین مرجع صالح، موجب اطاله دادرسی و صدور قرار عدم صلاحیت خواهد شد؛ این نظریه، نقشه راه دقیقی برای انتخاب مرجع صالح در دعاوی مهریه ارائه می‌کند.