📅 … 🕐 …

رأی وحدت رویه شماره ۶۷۰ — رسیدگی دادگاه در حدود خواسته خواهان و صلاحیت عام دادگستری

مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۶۷۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۳/۹/۱۰.

موضوع: رسیدگی دادگاه در حدود خواسته خواهان و خروج دعوی مطالبه وجه ناشی از کسر کالا از شمول ماده ۵۱ قانون امور گمرکی. (اصل ۱۵۹ قانون اساسی؛ مواد ۲ و ۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی)

مفاد رأی: به موجب اصل ۱۵۹ قانون اساسی، دادگستری مرجع رسمی تظلمات است و بر اساس ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی، صلاحیت دادگاه‌ها عام است مگر در مواردی که قانون مرجع دیگری تعیین کرده باشد. همچنین طبق ماده ۲ همان قانون، دادگاه فقط در حدود خواسته خواهان رسیدگی می‌کند. در پرونده مطروحه، خواهان دعوی مطالبه وجه ناشی از کسر کالا به همراه تأمین خواسته اقامه کرده بود. هیأت عمومی رأی داد که چنین دعوایی از شمول ماده ۵۱ قانون امور گمرکی خارج است و در صلاحیت عام دادگاه‌های دادگستری قرار دارد؛ دادگاه نمی‌تواند با توسعه ناروای صلاحیت مراجع اختصاصی، خواهان را از مرجع عام محروم کند.

کاربرد عملی: این رأی، سنگ بنای دفاع از «صلاحیت عام دادگستری» است: هر جا قانون مرجع اختصاصی را به‌صراحت تعیین نکرده، دادگاه صالح است. در دعاوی تجاری و گمرکی نیز خواهان باید خواسته خود را دقیق تنظیم کند، چون دادگاه فقط در همان حدود رسیدگی می‌کند؛ نه کمتر و نه بیشتر.