مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۶۸۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۴/۵/۲۵.
موضوع: تکلیف وثیقه زندانیای که پس از استفاده از مرخصی یا آزادی موقت، به زندان بازنمیگردد. (ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری)
مفاد رأی: وقتی زندانی با سپردن وثیقه از مرخصی استفاده میکند یا بهطور موقت آزاد میشود، تعهد میکند در موعد مقرر خود را معرفی کند. پرسش این بود که اگر زندانی به تعهد خود عمل نکند و به زندان برنگردد، تکلیف وثیقه چیست. هیأت عمومی با استناد به ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری رأی داد که در این فرض، وثیقه ضبط میشود. استدلال روشن است: وثیقه، ضمانت اجرای تعهد بازگشت است و تخلف از تعهد، موجب سقوط آن. این رأی، از تفسیرهای متفاوتی که گاه به نفع متخلف تمام میشد جلوگیری کرد و انضباط نظام مرخصی زندانیان را تقویت نمود.
کاربرد عملی: وثیقهگذاران — معمولاً خانواده زندانی — باید بدانند که وثیقه آنان در گرو بازگشت بهموقع زندانی است؛ اگر زندانی متواری شود، وثیقه از دست میرود. این رأی، هشداری جدی برای کسانی است که بدون اطمینان از بازگشت زندانی، سند یا وجه خود را بهعنوان وثیقه میسپارند. همچنین زندانیانی که در مرخصی به سر میبرند باید موعد بازگشت را دقیق رعایت کنند، زیرا حتی تأخیر غیرموجه میتواند به ضبط وثیقه منجر شود.