📅 … 🕐 …

رأی وحدت رویه شماره ۶۸۵ — تخریب منابع طبیعی و تعدد مادی مجازات

مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۶۸۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۴/۱۲/۲۳.

موضوع: وضعیت تعدد مجازات در جرم تخریب منابع طبیعی؛ نسبت میان ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی و ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع.

مفاد رأی: تخریب منابع طبیعی — از جمله جنگل‌ها و مراتع — هم در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی جرم‌انگاری شده و هم در ماده ۴۲ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع. پرسش این بود که اگر رفتاری مشمول هر دو ماده شود، آیا تعدد مادی محقق شده و مرتکب به هر دو مجازات محکوم می‌شود یا یک مجازات کافی است. هیأت عمومی با بررسی این دو مقرره، تکلیف تعدد یا وحدت مجازات را روشن کرد و رویه واحدی برای دادگاه‌ها در برخورد با تخریب منابع طبیعی برقرار نمود. اهمیت رأی در این است که از یک سو، از مجازات مضاعف ناعادلانه جلوگیری می‌کند و از سوی دیگر، اجازه نمی‌دهد متخلفان منابع طبیعی با حربه اختلاف مواد قانونی از مجازات بگریزند.

کاربرد عملی: در پرونده‌های تخریب جنگل و مرتع، قاضی و وکیل باید دقیقاً مشخص کنند رفتار متهم مشمول کدام ماده است و آیا تعدد مادی تحقق یافته یا خیر. این رأی، از صدور احکام متعارض در یکی از حساس‌ترین حوزه‌های جرائم زیست‌محیطی جلوگیری می‌کند.