مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۶۸۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۵/۲/۵.
موضوع: مرجع صالح برای تجدیدنظرخواهی از آرای دادگاه اطفال در پروندههای مستوجب قصاص نفس یا اعدام.
مفاد رأی: دادگاه اطفال به جرائم اطفال و نوجوانان رسیدگی میکند، اما در فرضی که مجازات قانونی جرم، قصاص نفس یا اعدام باشد، این پرسش مطرح بود که تجدیدنظر از رأی دادگاه اطفال در صلاحیت کدام مرجع است. با توجه به سنگینی مجازات و حساسیت پروندههای اطفال، هیأت عمومی رأی داد که مرجع تجدیدنظر این دسته از آرا، دیوان عالی کشور است، نه دادگاه تجدیدنظر استان. مبنای رأی، ضرورت نظارت عالیترین مرجع قضایی بر احکامی است که حیات انسان — آن هم طفل یا نوجوان — را تهدید میکند؛ جایی که هیچ خطایی قابل جبران نیست.
کاربرد عملی: در پروندههای کیفری اطفالِ مستوجب قصاص یا اعدام، وکیل باید تجدیدنظرخواهی را به دیوان عالی کشور تقدیم کند. این رأی، تضمین مضاعفی برای حقوق دفاعی اطفال است و نشان میدهد نظام قضایی برای مجازاتهای غیرقابل بازگشت، بالاترین سطح نظارت را پیشبینی کرده است. خانوادههای اطفال متهم نیز باید بدانند که تشریفات دادرسی اطفال — از جمله حضور مشاور و رعایت حریم خصوصی — همچنان لازمالرعایاست و دیوان عالی کشور بر رعایت آنها نظارت میکند؛ پیگیری مستمر پرونده توسط وکیل، در این مسیر حیاتی است.