مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۷۱۴ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۱۱.
موضوع: آیا اقامه دعاوی حقوقی مستلزم دخالت وکیل دادگستری است یا اشخاص می‌توانند شخصاً دعوی طرح کنند؟ (اصول ۳۴ و ۳۵ قانون اساسی)
مفاد رأی: اصل ۳۴ قانون اساسی، دادخواهی را حق مسلم هر فرد دانسته و اصل ۳۵، حق داشتن وکیل را به رسمیت شناخته است؛ اما هیچ‌یک، داشتن وکیل را تکلیف نکرده‌اند. در رویه قضایی برخی مراجع، دعاوی اشخاص فاقد وکیل را به بهانه لزوم دخالت وکیل نمی‌پذیرفتند. هیأت عمومی با استناد به اصول ۳۴ و ۳۵ قانون اساسی رأی داد که هیچ‌کس را نمی‌توان به داشتن وکیل ملزم کرد و اشخاص می‌توانند شخصاً در دادگاه حاضر شده و دعوی اقامه یا از خود دفاع کنند. داشتن وکیل یک حق است، نه تکلیف؛ و محروم کردن فرد فاقد وکیل از دادخواهی، نقض حق اساسی اوست.
کاربرد عملی: اگر توان مالی گرفتن وکیل ندارید، این رأی تضمین می‌کند که دادگاه نمی‌تواند دعوی شما را صرفاً به دلیل نداشتن وکیل رد کند. البته در پرونده‌های پیچیده، مشورت با وکیل همچنان توصیه می‌شود، اما حق دادخواهی شخصی شما محفوظ است و هیچ مرجعی حق سلب آن را ندارد. با این حال، در دعاوی کیفریِ مستوجب مجازات‌های سنگین، قانون در مواردی داشتن وکیل را الزامی دانسته که از شمول این رأی خارج است.