📅 … 🕐 …

رأی وحدت رویه شماره ۷۱۵ — صلاحیت دیوان عالی کشور در تجدیدنظر جرائم مستوجب اعدام

مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۷۱۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۹/۱/۲۴.

موضوع: مرجع صالح برای تجدیدنظرخواهی از احکام صادره در جرائم مستوجب اعدام: دیوان عالی کشور یا دادگاه تجدیدنظر استان؟

مفاد رأی: پیش‌تر رأی وحدت رویه شماره ۷۰۳ مقرر داشته بود که تجدیدنظر از احکام دادگاه‌های عمومی و انقلاب در صلاحیت دادگاه‌های تجدیدنظر استان است. اما درباره جرائم مستوجب مجازات اعدام، حساسیت ویژه‌ای وجود داشت و شعب دیوان عالی کشور در پذیرش این پرونده‌ها اختلاف داشتند. هیأت عمومی با صدور رأی ۷۱۵ مقرر داشت که تجدیدنظرخواهی از احکام صادره در جرائم مستوجب اعدام، در صلاحیت دیوان عالی کشور است و بدین ترتیب، در این خصوص رأی ۷۰۳ را نقض کرد. مبنای این تصمیم، اهمیت فوق‌العاده مجازات اعدام و ضرورت رسیدگی در عالی‌ترین مرجع قضایی کشور برای جلوگیری از هرگونه خطای جبران‌ناپذیر است.

کاربرد عملی: در پرونده‌های مستوجب اعدام، وکیل محکوم‌علیه باید تجدیدنظرخواهی را مستقیماً به دیوان عالی کشور تقدیم کند، نه دادگاه تجدیدنظر استان؛ اشتباه در مرجع، می‌تواند مهلت‌ها را از بین ببرد. این رأی نمونه روشنی از تکامل رویه قضایی است: رأی جدیدتر (۷۱۵)، رأی قدیمی‌تر (۷۰۳) را در مورد خاص نقض می‌کند. این استثنا نشان می‌دهد که در نظام حقوقی ایران، مصلحت حفظ جان انسان بر قاعده کلی صلاحیت دادگاه‌های تجدیدنظر استان ترجیح داده شده است.