مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۷۱۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۸۹/۷/۲۰.
موضوع: آیا وکالت زوجه در طلاق (شرط ضمن عقد) در صورت عدم تمکین وی محقق میشود؟ (مواد ۱۱۰۸ و ۱۱۱۹ قانون مدنی)
مفاد رأی: به موجب ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی، زوجین میتوانند ضمن عقد نکاح شرط کنند که در صورت تحقق شرایطی، زوجه وکیل در طلاق باشد. در عمل، اختلاف بود که اگر زوجه از تمکین خودداری کند (ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی)، آیا همچنان میتواند از این وکالت استفاده کند یا خیر. هیأت عمومی رأی داد که با عدم تمکین زوجه، وکالت وی در طلاق محقق نمیشود؛ یعنی زنی که تکلیف تمکین را انجام نداده نمیتواند به استناد شرط ضمن عقد، خود را مطلقه کند. منطق رأی این است که شرط وکالت در طلاق، امتیازی است که در برابر ایفای تکالیف زناشویی اعطا شده و سوءاستفاده از آن در حال تخلف از تمکین، با روح قانون سازگار نیست.
کاربرد عملی: این رأی برای دادگاههای خانواده معیار مهمی است: پیش از اعمال وکالت طلاق، باید تمکین زوجه احراز شود. زنانی که قصد استفاده از شرط وکالت در طلاق را دارند باید بدانند عدم تمکین، این حق را از آنان سلب میکند؛ و مردان نیز میتوانند در برابر چنین درخواستی، به این رأی وحدت رویه استناد کنند.