مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۷۱۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مورخ ۱۳۹۰/۲/۲۰.
موضوع: مرجع صالح برای رسیدگی به دعوی تقسیم ترکه: دادگاه یا واحد ثبتی (اداره ثبت اسناد و املاک)؟
مفاد رأی: پس از فوت شخص، گاه وراث بر سر نحوه تقسیم ماترک اختلاف پیدا می‌کنند. در رویه قضایی این پرسش مطرح بود که آیا اداره ثبت اسناد می‌تواند به درخواست وراث، ترکه را تقسیم کند یا این امر در صلاحیت انحصاری دادگاه است. هیأت عمومی دیوان عالی کشور رأی داد که تقسیم ترکه از امور ترافعی و در صلاحیت دادگاه است، نه واحد ثبتی. استدلال این است که تقسیم ماترک مستلزم رسیدگی قضایی به اختلافات وراث، ارزیابی اموال، احراز دیون متوفی و رعایت حقوق اشخاص ثالث است و این امور از وظایف اداری ثبت خارج است. بنابراین دعوی تقسیم ترکه باید در دادگاه صالح اقامه شود.
کاربرد عملی: وراثی که بر سر تقسیم ارث به توافق نمی‌رسند، نباید وقت خود را در اداره ثبت تلف کنند؛ مسیر درست، طرح دعوی تقسیم ترکه در دادگاه است. وکلا نیز در تنظیم دادخواست باید خواسته را «تقسیم ترکه» قرار دهند و دادگاه صالح را بر اساس اقامتگاه متوفی یا محل وقوع ماترک انتخاب کنند. همچنین در صورت وجود وصیت‌نامه یا اختلاف بر سر اعتبار آن، دادگاه به‌عنوان مرجع ترافعی، صلاحیت رسیدگی به این ایرادات را نیز دارد.