مشخصات رأی: رأی وحدت رویه شماره ۷۴۸ مورخ ۱۳۹۵/۱/۲۴ هیأت عمومی دیوان عالی کشور.
موضوع: صلاحیت مرجع رسیدگی‌کننده به دعاوی اشخاص به طرفیت اداره ثبت احوال به خواسته صدور شناسنامه.
مفاد رأی: طبق ماده ۱ اصلاحی قانون ثبت احوال، صدور شناسنامه برای اتباع ایرانی از وظایف اداره ثبت احوال است؛ مع‌هذا هیأت عمومی مقرر داشت که چنانچه شخصی که فاقد شناسنامه باشد به ادعای ایرانی بودن، الزام اداره ثبت احوال را به صدور شناسنامه برای خود درخواست کند، دعوی او در دادگاه قابل رسیدگی است؛ لکن الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه منوط به آن است که به طریقی که در قانون ثبت احوال پیش‌بینی شده احراز شود که متقاضی، شرایط مقرر در آن قانون برای صدور شناسنامه از جمله شرایط موضوع ماده ۴۵ اصلاحی قانون (هویت و تابعیت) را دارد یا نه. رأی شعبه چهلم دیوان عالی کشور صحیح تشخیص داده شد.
کاربرد عملی: اشخاص فاقد شناسنامه (مانند فرزندان حاصل از ازدواج‌های ثبت‌نشده) می‌توانند با طرح دعوی الزام اداره ثبت احوال به صدور شناسنامه در دادگاه، حقوق هویتی خود را پیگیری کنند؛ اما دادگاه پیش از صدور حکم، هویت و تابعیت ایرانی خواهان را بررسی و احراز می‌کند. این رأی مسیر قضایی احقاق حق افراد فاقد مدارک هویتی را هموار کرده است.