مشخصات ماده: ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی (جرایم قابل گذشت؛ اصلاحی ۱۳۹۹ و ۱۴۰۳).
مفاد: این ماده، جرایم تعزیری «قابل گذشت» را مشخص می‌کند: علاوه بر جرایم تعزیری مندرج در کتاب دیات و فصل حد قذف و جرایمی که به موجب قوانین خاص قابل گذشت‌اند، جرایم مندرج در مواد متعددی از کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات مصوب ۱۳۷۵) ــ از جمله توهین، تهدید، افترا، نشر اکاذیب، تخریب، تصرف عدوانی و… ــ قابل گذشت‌اند. «قابل گذشت» یعنی شروع و ادامه تعقیب و اجرای مجازات، منوط به شکایت شاکی و عدم گذشت اوست؛ با گذشت شاکی، تعقیب موقوف می‌شود. تبصره ماده نیز مقرر می‌دارد حداقل و حداکثر مجازات حبس تعزیری درجه چهار تا هشت برای جرایم قابل گذشت، به نصف تقلیل می‌یابد. توجه: به موجب اصلاحیه ۱۴۰۳، کلاهبرداری، انتقال مال غیر و سرقت‌های موضوع مواد ۶۵۶ به بعد کتاب پنجم (با ارزش زیر دویست میلیون ریال) از فهرست جرایم قابل گذشت حذف شدند.
کاربرد عملی: تشخیص «قابل گذشت بودن» اتهام، سرنوشت‌ساز است. اگر جرم قابل گذشت است، مؤثرترین راهبرد دفاع، «اخذ رضایت شاکی» است؛ با گذشت، پرونده با قرار موقوفی تعقیب مختومه می‌شود و حتی نیازی به دفاع ماهوی نیست. پس در چنین پرونده‌هایی، انرژی را روی مذاکره و مصالحه بگذارید، نه فقط لایحه‌نویسی. برای شاکی: بدانید که گذشت شما، حق‌تان را برای همیشه ساقط می‌کند؛ پس پیش از اعلام گذشت، خسارت‌تان را کامل بگیرید و گذشت را «مشروط به پرداخت» یا پس از وصول، کتبی اعلام کنید. نکته مهم پس از اصلاحیه ۱۴۰۳: در پرونده‌های کلاهبرداری و سرقت، دیگر نمی‌توان صرفاً به گذشت شاکی دل بست؛ چون این جرایم اکنون غیرقابل گذشت‌اند و تعقیب با گذشت متوقف نمی‌شود (هرچند گذشت، از جهات تخفیف موضوع ماده ۳۸ است).