مشخصات ماده: ماده ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی (مهلت شکایت در جرایم قابل گذشت).
مفاد: به موجب این ماده «در جرایم تعزیری قابل گذشت، هرگاه متضرر از جرم در مدت یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم، شکایت نکند، حق شکایت کیفری او ساقط می‌شود». دو استثنا وجود دارد: اگر بزه‌دیده «تحت سلطه متهم» بوده یا «به دلیلی خارج از اراده خود» قادر به شکایت نبوده، مهلت یک‌ساله از تاریخ «رفع مانع» محاسبه می‌شود. همچنین اگر متضرر پیش از انقضای مهلت فوت کند و طرح شکایت را به وصی خود محول کرده باشد، هر یک از ورثه در مهلت شش ماه از تاریخ وفات حق شکایت دارند. مبنای این مهلت کوتاه، ماهیت خصوصی این جرایم است: قانونگذار نمی‌خواهد سرنوشت کیفری افراد برای سال‌ها در گرو اراده شاکی بماند.
کاربرد عملی: این یک‌سال، برای شاکی «مهلت حیاتی» و برای متهم «سپر دفاعی» است. برای شاکی: از تاریخ «اطلاع» ــ نه تاریخ وقوع ــ حساب می‌شود؛ پس تاریخ اطلاع خود را مستند کنید (مثلاً تاریخی که از جعل سند باخبر شدید) و بی‌درنگ شکایت کنید؛ حتی اگر قصد مصالحه دارید، شکایت را ثبت و بعداً گذشت کنید، چون با انقضای مهلت، حق شما برای همیشه از بین می‌رود. برای متهم: اگر بیش از یک سال از اطلاع شاکی گذشته، ایراد «سقوط حق شکایت» را مطرح کنید؛ اثبات «تاریخ اطلاع» شاکی (مثلاً از طریق اظهارات خودش در پرونده حقوقی موازی) کلید این دفاع است. نکته: این مهلت فقط ناظر به «شکایت کیفری» است و مانع طرح «دعوای حقوقی» مطالبه خسارت نیست؛ پس شاکیِ دیرکرده، هنوز می‌تواند از مسیر حقوقی، ضرر و زیانش را بخواهد.