مشخصات ماده: ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی (مبحث مهر).
مفاد: این ماده مقرر می‌دارد «به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید». یعنی مالکیت زن بر مهر، از همان لحظه انعقاد عقد نکاح ــ نه از زمان نزدیکی یا پرداخت ــ مستقر می‌شود و او همچون هر مالک دیگری حق هرگونه تصرف حقوقی دارد: می‌تواند مهر را ببخشد، صلح کند، بفروشد، به اجرا بگذارد یا به دیگری منتقل کند. این مالکیت، مستقل از دوام زوجیت است؛ حتی اگر فردای عقد طلاق واقع شود، اصل مالکیت مهر (با تفصیل نصف‌شدن در طلاق قبل از نزدیکی) از آنِ زن است. مهر، دین ممتاز زوجه بر ذمه زوج محسوب می‌شود و در صورت فوت زوج، از ترکه او برداشت می‌شود.
کاربرد عملی: برای زوجه: مهر حق مسلم شماست و نیاز به اثبات هیچ شرط دیگری ندارد؛ برای مطالبه، دادخواست «مطالبه مهر» به دادگاه خانواده بدهید و می‌توانید همزمان «تأمین خواسته» بخواهید تا اموال زوج توقیف شود. اگر مهر سکه است، مطالبه به نرخ روز انجام می‌شود. برای زوج: اگر مهر را پرداخته‌اید، حتماً رسید کتبی با امضای زوجه بگیرید؛ ادعای شفاهی پرداخت در دادگاه پذیرفته نیست. نکته مهم: بخشش مهر (ابراء) باید با اراده آزاد و آگاهانه زوجه باشد؛ ابراء در شرایط فشار یا بدون آگاهی از مبلغ، قابل ابطال است. در طلاق توافقی، تکلیف مهر را صراحتاً در صورت‌جلسه قید کنید (بخشش، ابراء ذمه یا پرداخت اقساطی) تا بعداً دعوای جدیدی شکل نگیرد.