مشخصات ماده: ماده ۱۰ قانون تجارت؛ بیانگر چهار تکلیف اصلی هر تاجر.
مفاد: هر تاجر مکلف است: ۱) دفاتر تجارتی داشته باشد: دفتر روزنامه (ثبت روزانه معاملات)، دفتر کل (خلاصه حساب‌ها)، دفتر دارایی (صورت دارایی و دیون سالانه) و دفتر کپیه (نگهداری رونوشت مراسلات) ۲) در دفتر ثبت تجارتی ثبت‌نام کند و مشخصات تجارتخانه را به ثبت برساند ۳) در ظرف ماه اول هر سال، خلاصه صورت دارایی سال گذشته را تهیه و قرض‌های خود را به دفتر ثبت تجارتی اعلام کند ۴) دفاتر، اسناد و اوراق تجارتی را از تاریخ ختم هر سال، دست‌کم تا ده سال حفظ و نگهداری کند.
کاربرد عملی: این تکالیف، «سپر دفاعی» تاجر در دعاوی و ورشکستگی است: دفاتر منظم و شفاف، بهترین دلیل برای اثبات مطالبات، رد ادعای طلبکاران و دفاع در برابر اتهام ورشکستگی به تقصیر است؛ و در مقابل، نداشتن دفتر یا از بین بردن آن، در دعوای ورشکستگی علیه تاجر تمام می‌شود و حتی می‌تواند وصف کیفری پیدا کند. تاجری که امروز دفترش را مرتب نگه می‌دارد، فردا در دادگاه دست بالا را دارد؛ و حسابدار آگاه، نخستین وکیل تاجر است. ثبت‌نام در دفتر ثبت تجارتی نیز برای کسب اعتبار بانکی و شرکت در مناقصات ضروری است؛ تاجر ثبت‌نشده، در عمل از بسیاری فرصت‌های اقتصادی محروم می‌ماند.