مشخصات ماده: ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی (تشریفات طلاق).
مفاد: این ماده مقرر میدارد «طلاق باید به صیغه طلاق، در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند، واقع گردد». یعنی طلاق در حقوق ایران یک «عمل تشریفاتی» است و سه شرط صوری دارد: اجرای صیغه مخصوص طلاق (الفاظ معین عربی)، حضور حداقل دو شاهد، و عدالت شهود به این معنا که طلاق را بشنوند و بر آن شهادت دهند. فقدان هر یک از این شرایط، طلاق را «واقعنشده» میکند؛ یعنی از نظر شرعی و قانونی، زوجیت همچنان باقی است. این تشریفات، برای صیانت از نهاد خانواده و جلوگیری از طلاقهای هیجانی و بدون شاهد وضع شده است.
کاربرد عملی: در عمل، طلاق در دفاتر رسمی طلاق و با حضور سردفتر و شهود انجام میشود و تشریفات ماده ۱۱۴۶ همانجا رعایت میگردد؛ اما دعاوی «اثبات وقوع طلاق» معمولاً ناظر به طلاقهایی است که خارج از دفتر و مثلاً در منزل یا نزد روحانی واقع شده است. در چنین دعوایی، شهادت دو مرد عادل که صیغه را شنیدهاند، رکن اثبات است؛ بدون شهود واجد شرایط، دعوا محکوم به رد است. نکته برای زوجین: طلاق پیامکی، تلفنی یا صرفاً با رضایت طرفین ــ بدون صیغه و شهود ــ طلاق محسوب نمیشود و آثار حقوقی (مثل امکان ازدواج مجدد زن پس از عده) بر آن بار نمیشود. برای وکیل: در پروندههای اثبات طلاق، اول «عدالت» شهود را با تحقیق محلی و شهادت معتمدین اثبات کنید، بعد به متن صیغه بپردازید؛ و در پروندههای انکار طلاق، خدشه در هر یک از سه شرط، کافی برای بیاثر کردن ادعای طرف مقابل است.