مشخصات ماده: ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری؛ حقوق بزه‌دیده در فرآیند کیفری.
مفاد: شاکی می‌تواند جبران تمام ضرر و زیان‌های مادی و معنوی و منافع ممکن‌الحصول ناشی از جرم را مطالبه کند. زیان معنوی عبارت است از صدمات روحی یا هتک حیثیت و اعتبار شخصی، خانوادگی یا اجتماعی؛ دادگاه می‌تواند علاوه بر خسارت مالی، به رفع زیان از طرق دیگر ــ مانند الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید ــ نیز حکم دهد. منافع ممکن‌الحصول تنها در مواردی قابل مطالبه است که صدق اتلاف کند؛ همچنین مقررات منافع ممکن‌الحصول و خسارت معنوی شامل جرائم موجب تعزیرات منصوص شرعی و دیه نمی‌شود.
کاربرد عملی: بزه‌دیده نباید به مجازات متهم بسنده کند؛ دادخواست ضرر و زیان ــ از خسارت مالی (هزینه درمان، خسارت خودرو) تا هتک حیثیت ــ باید هم‌زمان با شکایت کیفری یا دست‌کم در جریان دادرسی مطرح شود تا دادگاه کیفری یکجا درباره آن تصمیم بگیرد. غفلت از این حق، یعنی از دست دادن خسارتی که قانون صراحتاً برای جبران آن پیش‌بینی کرده است؛ مطالبه بعدی در دادگاه حقوقی، هم هزینه‌بر است و هم با دشواری اثبات بیشتری همراه است. برای مطالبه خسارت معنوی، شاکی باید نوع صدمه ــ مثلاً هتک حیثیت شغلی یا آبروی خانوادگی ــ را مشخص کند و دادگاه با توجه به شدت لطمه، میزان خسارت را تعیین می‌نماید.