مشخصات ماده: ماده ۱۹۳ قانون مدنی.
مفاد: این ماده مقرر می‌دارد «انشای معامله ممکن است به وسیله عملی که مبین قصد و رضا باشد، مثل قبض و اقباض حاصل گردد، مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد». به زبان ساده، برای شکل‌گیری عقد همیشه گفتن «فروختم» و «خریدم» لازم نیست؛ گاهی خود عمل دادوستد ــ تحویل کالا از یک سو و پرداخت بها از سوی دیگر ــ به‌روشنی نشان می‌دهد که طرفین قصد معامله داشته‌اند. حقوقدانان به این نوع معامله «معاطات» می‌گویند. استثنای ماده ناظر به مواردی است که قانون برای اعتبار معامله، تشریفات خاصی مثل تنظیم سند رسمی مقرر کرده است؛ در آن موارد، صرف عمل کافی نیست.
کاربرد عملی: خریدهای روزمره ــ از نانوایی، سوپرمارکت یا تاکسی ــ همگی مصداق معاطات‌اند و کاملاً معتبرند؛ پس ادعای بطلان این معاملات به بهانه نبود ایجاب و قبول لفظی، پذیرفته نیست. اما مرز مهم این ماده جایی است که قانون تشریفات خواسته است: در انتقال اموال غیرمنقول، قانون ثبت و قانون الزام به ثبت رسمی، سند رسمی را شرط می‌داند و معاطات یا حتی مبایعه‌نامه عادی به‌تنهایی مالکیت منتقل نمی‌کند. در دعاوی، اگر طرف مقابل منکر وقوع معامله‌ای است که با عمل انجام شده (مثل تحویل جنس و دریافت وجه)، استناد به ماده ۱۹۳ و ارائه دلیل بر قبض و اقباض ــ رسید، تراکنش بانکی، شهادت ــ راه اثبات عقد است.