مشخصات ماده: ماده ۲۲۲ قانون مدنی.
مفاد: به موجب این ماده «در صورت عدم ایفای تعهد، با رعایت ماده فوق، حاکم می‌تواند به کسی که تعهد بر ذمه اوست اجازه دهد که خود او عمل را انجام داده و متخلف را به تأدیه مخارج آن محکوم نماید». این ماده راه‌حلی عملی برای تعهدات فعل ارائه می‌دهد: وقتی متعهد از انجام کاری که بر عهده گرفته سرباز می‌زند، متعهدله لازم نیست فقط به فسخ یا خسارت بسنده کند؛ می‌تواند از دادگاه «اجازه» بگیرد که خودش (یا از طریق ثالث) آن عمل را انجام دهد و هزینه‌اش را از متخلف بگیرد. قید «با رعایت ماده فوق» یعنی این راه، فرع بر تحقق شرایط مسئولیت موضوع ماده ۲۲۱ است.
کاربرد عملی: این ماده در قراردادهای پیمانکاری، ساخت‌وساز و تعهدات خدماتی بسیار کاربردی است. مثال: پیمانکار از تکمیل ساختمان خودداری می‌کند؛ کارفرما به‌جای سال‌ها دعوا بر سر خسارت، از دادگاه اجازه می‌گیرد کار را با پیمانکار دیگری تمام کند و صورت‌هزینه را به حساب پیمانکار متخلف بگذارد. در دادخواست، خواسته را دقیق تنظیم کنید: «صدور اجازه انجام تعهد به خرج خوانده + محکومیت خوانده به پرداخت مخارج». نکته مهم: هزینه‌ها باید متعارف و مستند باشد (فاکتور، قرارداد با ثالث)؛ دادگاه هزینه‌های گزاف یا غیرضروری را نمی‌پذیرد. همچنین این راه فقط برای تعهداتی است که انجام آن توسط دیگری ممکن باشد؛ تعهدات قائم به شخص (مثل نقاشی یک هنرمند خاص) از شمول آن خارج است.