مشخصات ماده: ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی؛ از مبحث احکام دادگاه.
مفاد: حکم دادگاه «حضوری» است، مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم‌مقام یا نماینده قانونی او در هیچ‌یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به‌طور کتبی نیز دفاع نکرده باشد، یا اخطاریه به او ابلاغ واقعی نشده باشد. ابلاغ واقعی یعنی تحویل اوراق مستقیماً به خود مخاطب؛ ابلاغ به بستگان، همسایه، نگهبان ساختمان یا الصاق اخطاریه، ابلاغ «قانونی» است نه واقعی. پس اگر خوانده در جلسه حاضر شده یا لایحه دفاعیه داده باشد، حکم حضوری است حتی اگر در جلسه آخر غایب باشد.
کاربرد عملی: غیابی بودن حکم، یک فرصت دفاعی ویژه برای محکوم‌علیه می‌سازد: «واخواهی» در همان دادگاه صادرکننده رأی، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی برای اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای مقیم خارج از کشور (ماده ۳۰۶). خوانده‌ای که واقعاً از دعوا بی‌خبر بوده ــ مثلاً اخطاریه به نشانی قدیمی رفته ــ با واخواهی پرونده را به همان شعبه برمی‌گرداند و از ابتدا دفاع می‌کند؛ و واخواهی، اجرای حکم غیابی را نیز متوقف می‌سازد. توجه داشته باشید که اگر خوانده فقط در یک جلسه حاضر شده یا حتی یک لایحه کوتاه داده باشد، حکم حضوری محسوب می‌شود و دیگر حق واخواهی ندارد؛ پس هر حضور و هر لایحه، سرنوشت‌ساز است.