📅 … 🕐 …

ماده ۳۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی — نقض یا تأیید رأی در مرحله تجدیدنظر

مشخصات ماده: ماده ۳۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی؛ از مواد پایانی باب تجدیدنظر.

مفاد: چنانچه دادگاه تجدیدنظر ادعای تجدیدنظرخواه را موجه تشخیص دهد، رأی دادگاه بدوی را نقض و رأی مقتضی صادر می‌نماید؛ در غیر این صورت با رد درخواست و تأیید رأی، پرونده را به دادگاه بدوی اعاده می‌کند. «رأی مقتضی» یعنی دادگاه تجدیدنظر خودش ــ با همان اختیارات دادگاه بدوی ــ حکم صادر می‌کند؛ از محکومیت تا برائت، از افزایش تا کاهش محکوم‌به.

کاربرد عملی: دادگاه تجدیدنظر در نظام ما دادگاهی «ماهوی» است نه صرفاً نظارتی؛ یعنی پس از نقض رأی بدوی، خودش حکم صادر می‌کند و پرونده برای رسیدگی دوباره به بدوی برنمی‌گردد (جز در موارد استثنایی نقض شکلی مانند عدم صلاحیت). از همین رو لایحه تجدیدنظرخواهی باید چنان مستدل و مستند باشد که قاضی تجدیدنظر را به صدور رأی جدید قانع کند، نه فقط به نقض رأی قبلی؛ بهترین لوایح، «پیش‌نویس رأی مطلوب» را در ذهن قاضی می‌سازند. همچنین تجدیدنظرخواه باید بداند دادگاه تجدیدنظر می‌تواند رأی را به ضرر او نیز تشدید کند؛ پس اعتراض به رأیی که محکومیت خفیفی دارد، همیشه عاقلانه نیست و نیازمند سنجش ریسک است. در مواردی که فقط بخشی از رأی مورد اعتراض است، دادگاه همان بخش را بررسی می‌کند و بقیه رأی قطعی می‌ماند.