مشخصات ماده: ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی مدنی؛ از باب «فرجام‌خواهی». (یادآوری: بر اساس ماده ۳۶۶، رسیدگی فرجامی عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رأی مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی.)
مفاد: آرای دادگاه‌های بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته، قابل فرجام‌خواهی نیست، مگر در موارد زیر: الف) احکام: ۱) احکامی که خواسته آن بیش از بیست میلیون ریال باشد ۲) احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس و تولیت ــ که به دلیل اهمیت، بدون نصاب مالی قابل فرجام‌اند؛ ب) قرارهای زیر، مشروط بر اینکه اصل حکم راجع به آن‌ها قابل رسیدگی فرجامی باشد: ۱) قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد ۲) قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا. (ماده ۳۶۸ نیز موارد فرجام‌خواهی از آرای دادگاه تجدیدنظر را ــ محدودتر ــ برشمرده است.)
کاربرد عملی: فرجام‌خواهی، رسیدگی «شکلی» در دیوان عالی کشور است؛ دیوان وارد ماهیت دعوا و ارزیابی دوباره دلایل نمی‌شود و فقط نقض قانون، عدم صلاحیت و عدم رعایت تشریفات دادرسی را بررسی می‌کند. پس لایحه فرجامی باید بر «خطای قانونی» رأی متمرکز شود ــ مثلاً استناد به ماده منسوخ یا نادیده گرفتن نص صریح قانون ــ نه بر اختلاف‌نظر ماهوی با قاضی صادرکننده رأی. نصاب بیست میلیون ریالی هم یعنی دعاوی مالی خرد، از چرخه فرجام خارج‌اند.