مشخصات ماده: ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری؛ تضمین حق دفاع در حساسترین مرحله تحقیقات.
مفاد: با شروع تحت نظر قرار گرفتن، متهم میتواند تقاضای حضور وکیل کند؛ وکیل با رعایت محرمانه بودن تحقیقات و مذاکرات، با شخص تحت نظر ملاقات میکند و میتواند در پایان ملاقات ــ که نباید بیش از یک ساعت باشد ــ ملاحظات کتبی خود را برای درج در پرونده ارائه دهد. تبصره: در جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی و جرائم سازمانیافته مشمول ماده ۳۰۲، در مرحله تحقیقات مقدماتی وکیل باید از میان وکلای رسمی دادگستری مورد تأیید رئیس قوه قضاییه انتخاب شود که اسامی آنان اعلام میگردد.
کاربرد عملی: مرحله تحت نظر، همان جایی است که اقرارهای سرنوشتساز ــ و گاهی بدون آگاهی کامل ــ گرفته میشود؛ حضور بهموقع وکیل در همین مرحله، از اقرار تحت فشار یا بدون تفهیم اتهام جلوگیری میکند. خانواده متهم باید بلافاصله پس از دستگیری، وکیل را در جریان بگذارند، چون هر ساعت تأخیر، یک فرصت دفاعی از دست رفته است. وکیل نیز در ملاقات یکساعته، هم حقوق موکل را تفهیم میکند و هم با درج ملاحظات کتبی، از همین ابتدا ردپای دفاع را در پرونده میگذارد. در جرائم موضوع تبصره ــ امنیتی و سازمانیافته ــ خانواده باید دقت کند وکیلی انتخاب شود که در فهرست مورد تأیید رئیس قوه قضاییه باشد، وگرنه از ملاقات با متهم منع میشود.