مشخصات ماده: ماده ۵۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی (مصوب ۱۳۷۹)؛ نخستین ماده از مبحث دادخواست و شرایط شکلی آن.
مفاد: دادخواست باید به زبان فارسی، روی برگهای چاپی مخصوص نوشته شود و هفت نکته را در بر داشته باشد: ۱) نام، نام خانوادگی، نام پدر، سن، شغل و اقامتگاه خواهان (و در صورت تعدد خواهانها، مشخصات هر یک) ۲) نام، نام خانوادگی، اقامتگاه و شغل خوانده ۳) تعیین خواسته و بهای آن، مگر آنکه تعیین بها ممکن نباشد ۴) تعهدات و جهاتی که خواهان به موجب آن خود را مستحق مطالبه میداند، به نحوی که مقصود واضح و روشن باشد ــ یعنی «سبب دعوا» باید مشخص شود، نه اینکه خواهان صرفاً بگوید «طلبکارم» ۵) آنچه خواهان از دادگاه درخواست میکند (نتیجه مورد نظر) ۶) ذکر ادله و وسایل دادخواهی ــ اسناد، شهود و غیره ــ و ضمیمه کردن ادله به دادخواست ۷) امضای دادخواستدهنده (یا اثر انگشت در صورت عجز از امضا). تبصره ماده تأکید میکند اقامتگاه باید با تمام خصوصیات ــ شهر، روستا، خیابان و پلاک ــ چنان نوشته شود که ابلاغ به سهولت ممکن باشد.
کاربرد عملی: رایجترین علت اخطار رفع نقص و صدور قرار رد دادخواست، نقص همین مندرجات است: «عدم تعیین بهای خواسته» یا «نشانی ناقص خوانده» میتواند پرونده را ماهها معطل کند، چون دادگاه بدون نشانی دقیق نمیتواند اخطاریه بفرستد و بدون بهای خواسته نمیتواند هزینه دادرسی را محاسبه کند. خواهان باید پیش از ثبت، دادخواست را با چکلیست این ماده کنترل کند؛ بهویژه خواسته را دقیق، جزمی و قابل اجرا بنویسد ــ مثلاً «مطالبه مبلغ پانصد میلیون ریال بابت ثمن معامله مورخ…» ــ چون دادگاه جز در موارد استثنایی نمیتواند خارج از خواسته حکم دهد و اصلاح بعدی خواسته، همیشه ممکن نیست.