مشخصات ماده: ماده ۵۴ قانون حمایت خانواده (مصوب ۱۳۹۱)؛ از مقررات کیفری قانون.
مفاد: هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذیحق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و در صورت تکرار، به حداکثر مجازات مذکور محکوم میشود. «اشخاص ذیحق» یعنی هر کسی که دادگاه حق ملاقات برای او شناخته ــ معمولاً والد غیرحاضن، و گاهی پدربزرگ و مادربزرگ.
کاربرد عملی: حق ملاقات، حق طفل و والد غیرحاضن است نه لطفِ سرپرست؛ مادری که حضانت دارد نمیتواند پدر را از دیدن فرزند محروم کند و بالعکس. در صورت ممانعت، ذیحق میتواند شکایت کیفری مطرح کند و دادگاه خانواده نیز میتواند در تصمیم حضانت تجدیدنظر کند ــ چون ممانعت از ملاقات، نشانه عدم شایستگی برای حضانت تلقی میشود. این ماده، ضمانت اجرای عملیِ حق ملاقات است و وکیل والد غیرحاضن، ابتدا با اظهارنامه رسمی، ممانعت را مستند میکند و سپس شکایت میکند. جزای نقدی درجه هشت، مبلغ قابل توجهی است و تکرار آن، مجازات را به حداکثر میرساند؛ پس مسئول حضانتِ عاقل، حق ملاقات را جدی میگیرد. همچنین دادگاه خانواده میتواند در صورت تکرار ممانعت، حضانت را به والد دیگر منتقل کند؛ چون همکاری در ملاقات، از معیارهای شایستگی برای حضانت است.