مشخصات ماده: ماده ۶۵۶ قانون مدنی (آغاز مبحث وکالت).
مفاد: این ماده مقرر میدارد «وکالت عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین، طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود مینماید». یعنی موکل، وکیل را جانشین خود در انجام یک امر حقوقی میکند؛ اثر عمل وکیل ــ در حدود اذن ــ مستقیماً به موکل برمیگردد، گویی خود موکل آن را انجام داده است. وکالت از عقود «جایز» است: هر یک از طرفین هر وقت بخواهد میتواند آن را برهم بزند (عزل وکیل یا استعفای او)، مگر اینکه وکالت ضمن عقد لازمی شرط شده یا به صورت بلاعزل تنظیم شده باشد. همچنین وکیل بدون اذن موکل حق توکیل به غیر (سپردن کار به وکیل دیگر) را ندارد.
کاربرد عملی: در تنظیم وکالتنامه، «حدود اذن» را دقیق و شفاف بنویسید: وکالت مطلق یا مقید؟ حق فروش دارد یا فقط اداره؟ حق توکیل به غیر چطور؟ ابهام در حدود اذن، شایعترین منشأ اختلاف موکل و وکیل و بطلان اعمال وکیل در برابر اشخاص ثالث است. برای امور ثبتی، بانکی و دادگستری، وکالتنامه رسمی (دفتر اسناد رسمی) لازم است و وکالتنامه عادی پذیرفته نیست. نکته مهم برای موکلین: وکالت بلاعزل، سلب حق عزل شما برای همیشه نیست؛ در صورت تخلف وکیل یا تحقق شرایط فسخ، میتوان از دادگاه تقاضای عزل او را کرد. و برای وکلا: هر عملی خارج از حدود اذن، مسئولیت شخصی شما را در پی دارد و موکل ملزم به پذیرش آن نیست؛ پس پیش از هر اقدام مهم، اذن کتبی بگیرید. در پایان کار، حتماً «اقاله وکالت» یا اعلام خاتمه را کتبی و مستند کنید.