مشخصات ماده: ماده ۸۲۵ قانون مدنی (آغاز مبحث وصیت).
مفاد: به موجب این ماده «وصیت تملیکی عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی را از مال خود، برای زمان بعد از فوتش، به دیگری مجاناً تملیک کند». یعنی موصی (وصیت‌کننده) تصمیم می‌گیرد پس از مرگش، مالی ــ عین مثل خانه، یا منفعت مثل حق سکونت ــ به طور رایگان به موصی‌له (وصیت‌شونده) منتقل شود. سه ویژگی کلیدی: اول، اثر وصیت موکول به فوت است و در زمان حیات موصی هیچ انتقالی رخ نمی‌دهد؛ دوم، تملیک «مجاناً» است یعنی عوضی ندارد؛ سوم، تملیک فقط با «قبول موصی‌له پس از فوت موصی» محقق می‌شود و او می‌تواند آن را رد کند. مهم‌ترین حد قانونی: وصیت تملیکی فقط تا «ثلث» ترکه نافذ است و مازاد بر ثلث، نیازمند اجازه ورثه است.
کاربرد عملی: اگر موکل می‌خواهد بخشی از اموالش را به کسی خارج از ورثه (مثل یک خیریه یا فرزندخوانده) برساند، وصیت تملیکی ابزار مناسب است، اما حتماً سقف ثلث را رعایت کنید و مازاد را منوط به اجازه ورثه بدانید؛ در غیر این صورت، ورثه می‌توانند مازاد بر ثلث را باطل کنند. وصیت‌نامه را حتماً با تشریفات قانونی (رسمی، یا عادی با شرایط مقرر) تنظیم کنید و یک نسخه نزد شخص مورد اعتماد یا دفتر اسناد بسپارید. نکته مهم: موصی تا زنده است می‌تواند از وصیت رجوع کند؛ پس وصیت، برخلاف هبه، هیچ حقی برای موصی‌له در زمان حیات ایجاد نمی‌کند و طلبکاران موصی‌له نمی‌توانند به استناد وصیت، مالی را توقیف کنند. در دعاوی ارث، اولین دفاع در برابر وصیت‌نامه، خدشه در «اهلیت موصی حین تنظیم» و «رعایت تشریفات» است؛ پس برای موصی سالخورده یا بیمار، گواهی پزشکی اهلیت، سند مهمی است.