مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۱۱۴۰/۹۲/۷ مورخ ۱۳۹۲/۰۶/۱۶، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
با توجه به بند ۱۵ ماده ۴ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱، صدور حکم موت فرضی در صلاحیت دادگاه حقوقی است یا دادگاه خانواده؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد طبق بند ۱۵ ماده ۴ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱، رسیدگی به امور راجع به غایب مفقودالاثر در صلاحیت دادگاه خانواده است. چون حکم موت فرضی نیز فرع بر مفقودالاثر بودن شخص است، صدور حکم موت فرضی غایب مفقودالاثر نیز در صلاحیت دادگاه خانواده می‌باشد. به عبارت دیگر، صلاحیت دادگاه خانواده در امور غایب، شامل تمام توابع آن از جمله اعلام موت فرضی می‌شود و تفکیک این دو از یکدیگر وجه قانونی ندارد.
کاربرد عملی:
درخواست صدور حکم موت فرضی باید به دادگاه خانواده تقدیم شود، نه دادگاه حقوقی عمومی؛ طرح آن در مرجع غیرصالح، موجب صدور قرار عدم صلاحیت و اتلاف وقت ورثه و ذی‌نفعان خواهد شد. متقاضیان صدور حکم موت فرضی باید دادخواست را به دادگاه خانواده محل اقامت خود تقدیم کنند و مدارک مربوط به مفقودالاثر بودن — از جمله گواهی مراجع انتظامی و آگهی‌های منتشرشده — را ضمیمه نمایند؛ پس از صدور حکم، آثار حقوقی آن از جمله تقسیم ترکه و تعیین تکلیف وضعیت زوجیت، بر اساس مقررات قانون مدنی جاری می‌شود.