مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۷/۱۴۰۰/۳۲۸ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۳، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
آیا برای صدور سند مالکیت معابر و شوارع عمومی ناشی از تفکیک به نام شهرداری، طرح دعوای حقوقی یا سند انتقال اجرایی لازم است یا ادارات ثبت مکلفند مستقیماً اقدام کنند؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد از ماده ۱۰۱ قانون شهرداری (موضوع ماده واحده اصلاحی ۱۳۹۰) و تبصره ۴ این ماده — که مقرر می‌دارد کلیه اراضی حاصل از تبصره ۳ و معابر و شوارع عمومی و اراضی خدماتی که در اثر تفکیک و افراز و صدور سند مالکیت ایجاد می‌شود، متعلق به شهرداری است و شهرداری در قبال آن هیچ وجهی به صاحب ملک پرداخت نخواهد کرد — چنین مستفاد است که قانون‌گذار اراضی باقیمانده ناشی از تفکیک و افراز را متعلق به شهرداری دانسته است؛ بنابراین در فرض سؤال، صدور اسناد مربوط به معابر و شوارع و دیگر موارد، مستلزم طرح دعوای حقوقی نیست و ادارات ثبت می‌توانند به استناد مستقیم قانون اقدام کنند.
کاربرد عملی:
شهرداری‌ها می‌توانند بدون طرح دعوا، صدور سند معابر ناشی از تفکیک را از ثبت بخواهند؛ و مالکان نیز باید بدانند که این اراضی، به حکم قانون به شهرداری تعلق گرفته و قابل مطالبه نیست. شهرداری‌ها می‌توانند با استعلام از اداره ثبت، فهرست معابر ناشی از تفکیک‌های انجام‌شده را استخراج و صدور سند را پیگیری کنند؛ این امر از طرح دعاوی غیرضروری و تحمیل هزینه‌های دادرسی به بیت‌المال جلوگیری می‌کند.