مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۷/۱۴۰۰/۳۹۴ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۶، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
آیا دعوایی که ضامن تسهیلات بانکی به خواسته ابطال قرارداد تسهیلاتی (در خصوص نرخ سود و خسارات مازاد بر ضوابط بانک مرکزی) مطرح می‌کند، قابل استماع است؟ و آیا باید تسهیلات‌گیرنده هم طرف دعوا باشد؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد با توجه به اینکه وفق رأی وحدت رویه شماره ۷۹۴ مورخ ۲۱/۵/۱۳۹۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مصوبات بانک مرکزی راجع به حداقل و حداکثر سهم سود بانک‌ها و مؤسسات اعتباری اعم از دولتی و غیردولتی جنبه آمره دارد، بانک‌ها نمی‌توانند بر خلاف آن عمل کنند و در صورتی که بر خلاف این مقررات سود اضافی از تسهیلات اعطایی دریافت کنند، نسبت به سود مازاد باطل است؛ بنابراین دعوای ضامن نسبت به ابطال ضمانت وی نسبت به شرط تعیین نرخ سود و خسارت و محاسبات مازاد بر ضوابط بانک مرکزی، قابل استماع است. از سوی دیگر، در فرض سؤال لزومی نیست که تسهیلات‌گیرنده طرف دعوا قرار گیرد؛ ضامن می‌تواند مستقلاً از حق خود دفاع کند.
کاربرد عملی:
ضامنان تسهیلات بانکی که بانک، سود مازاد بر مصوبات بانک مرکزی از آن‌ها مطالبه می‌کند، می‌توانند بدون طرف قرار دادن وام‌گیرنده، دعوای ابطال شرط سود مازاد را طرح کنند؛ این نظریه سلاح مهمی در برابر قراردادهای بانکی یک‌طرفه است.