مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۷/۱۴۰۰/۵۴۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۸، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
آیا تعلیف غیرمجاز دام (گاو و گوسفند) در جنگل — نه جنگل‌های سوخته و نه مراتع — وصف کیفری دارد؟ و آیا مشمول عنوان تخریب منابع طبیعی (ماده ۶۹۰) می‌شود؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد هرچند به موجب تبصره یک ماده ۴۷ (اصلاحی ۱۳۸۷) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، تعلیف دام در جنگل‌ها و مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چراست، ولی ضمانت اجرای کیفری در خصوص این رفتار — به استثنای موارد مواد ۴۴ و ۵۰ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع (ناظر به چرانیدن غیرمجاز بز و چرای دام در جنگل‌های سوخته و منابع ملی مخروبه) — پیش‌بینی نشده است. طبق تبصره ۲ ماده ۴۷ نیز چرای دام بدون پروانه در «مراتع» جرم است و با توجه به تعریف جنگل و مرتع در ماده یک قانون حفاظت، نمی‌توان آن را به چرای غیرمجاز دام در جنگل‌ها تسری داد. در نتیجه، به جز موارد مواد ۴۴ و ۵۰، چرای غیرمجاز دام در جنگل‌ها جرم‌انگاری نشده است؛ البته اگر عمل مرتکب موجب تخریب جنگل‌ها شود، مطابق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) ۱۳۷۵ قابل تعقیب کیفری است.
کاربرد عملی:
دامداران مناطق جنگلی باید بدانند چرای دام در جنگلِ عادی، فی‌نفسه جرم نیست؛ اما اگر چرا منجر به تخریب شود، عنوان مجرمانه تخریب منابع طبیعی قابل اعمال است.