مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۷/۱۴۰۰/۶۴۲ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۰۸، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
با توجه به امکان اخذ اجراییه مستقیم چک از دادگاه پس از اصلاح قانون صدور چک، دعوای ابطال اجراییه چک مالی است یا غیرمالی؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد برای تشخیص مالی یا غیرمالی بودن دعوا، باید نتیجه آن را مورد توجه قرار داد. بر این اساس، خواسته صدور حکم بر ابطال عملیات اجرایی یا اجراییه ثبتی، جنبه مالی ندارد؛ زیرا به معنای نفی مالکیت یا منتفی شدن تعهد نیست. در این دعوا، خواهان یا صحت عملیات اجرایی را زیر سؤال برده یا مدعی است که سند در شرایط قانونی نبوده که دستور اجرا را ایجاب کند؛ بنابراین جنبه مالی ندارد. به عبارت دیگر، دعوای ابطال اجراییه، دعوای شکلی-اجرایی است نه دعوای ماهوی بر سر مال؛ پس هزینه دادرسی آن تابع دعاوی غیرمالی است.
کاربرد عملی:
نکته عملی مهم: هزینه دادخواست ابطال اجراییه چک بر مبنای دعاوی غیرمالی محاسبه می‌شود که به مراتب کمتر از دعاوی مالی است؛ وکلای معترض به اجراییه چک باید از این ظرفیت استفاده کنند. این تمایز در دعاوی ابطال اجراییه ثبتی اسناد لازم‌الاجرا — مانند اجراییه مهریه — نیز جاری است و هزینه دادرسی آن‌ها تابع تعرفه دعاوی غیرمالی خواهد بود که بار مالی کمتری بر دوش خواهان می‌گذارد.