مشخصات نظریه:
شماره نظریه ۷/۱۴۰۰/۹۲۸ مورخ ۱۴۰۱/۰۹/۲۹، صادره از اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
موضوع:
آیا ساختمان در حال ساخت یا امتیاز تعاونی مسکن متعلق به محکوم‌علیه جزو مستثنیات دین است؟ و آیا سکونت محکوم‌علیه در منزل مسکونی متعلق به وی موضوعیت دارد؟
مفاد نظریه:
اداره کل پاسخ داد: ۱- با عنایت به بند «الف» ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴ و تبصره یک آن، منزل مسکونی که در حد نیاز و شأن عرفی محکوم‌علیه در حالت اعسار باشد جزو مستثنیات دین است و منظور از منزل مسکونی، محلی است که قابلیت سکونت محکوم‌علیه و افراد تحت تکفل او را داشته باشد. همچنین اموال مشمول مستثنیات دین حصری و استثنایی بوده و قابل تسری به دیگر اموال نیست و با عنایت به اصل لزوم ادای دین، مستثنیات دین باید محدود و مضیق تفسیر شود؛ بنابراین امتیاز مسکن یا مبلغ متعلق به محکوم‌علیه در شرکت تعاونی مسکن یا مسکن در حال ساخت که تکمیل نشده و قابلیت سکونت ندارد، جزو مستثنیات دین محسوب نمی‌شود. ۲- مقصود از منزل مسکونی مذکور در بند «الف» ماده ۲۴، منزلی است که عرفاً محل سکونت محکوم‌علیه تلقی شود و تشخیص مصداق بر عهده مرجع قضایی است.
کاربرد عملی:
در دفاع از محکوم‌علیه، باید اثبات شود ملکِ توقیف‌شده واقعاً محل سکونت عرفی او و در حد شأن است؛ در مقابل، محکوم‌له می‌تواند با استناد به مضیق بودن تفسیر مستثنیات، توقیف ساختمان نیمه‌کاره یا امتیاز تعاونی را پیگیری کند.